Służba przygotowawcza i pierwsza umowa w samorządzie
Stan prawny: 6 października 2026
Kto po raz pierwszy zaczyna pracę na stanowisku urzędniczym w samorządzie, nie dostaje od razu umowy na stałe. Pierwsze miesiące to umowa na czas określony i służba przygotowawcza zakończona egzaminem. Tak stanowi ustawa i urząd nie może z tego zrezygnować według uznania.
Kogo to dotyczy
Osób podejmujących po raz pierwszy pracę na stanowisku urzędniczym, także kierowniczym, w jednostce samorządowej. „Po raz pierwszy” oznacza, że wcześniej nie pracowałaś ani nie pracowałeś w samorządzie na czas nieokreślony albo na czas określony dłuższy niż 6 miesięcy i nie masz zaliczonej służby przygotowawczej. Praca w firmie prywatnej albo w administracji rządowej się tu nie liczy.
Pierwsza umowa
Zawiera się ją na czas określony, nie dłuższy niż 6 miesięcy, z możliwością wcześniejszego rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Dopiero po niej urząd może zaproponować kolejną umowę na czas określony albo umowę na czas nieokreślony.
Na czym polega służba przygotowawcza
- Trwa nie dłużej niż 3 miesiące i odbywa się w czasie pierwszej umowy.
- Ma dać wiedzę teoretyczną i praktyczne przygotowanie do obowiązków: ustrój samorządu, procedura administracyjna, obieg dokumentów, zadania konkretnego wydziału.
- Kończy się egzaminem. Pozytywny wynik jest warunkiem dalszego zatrudnienia.
- Szczegóły, czyli program, sposób przeprowadzenia egzaminu i skład komisji, ustala kierownik jednostki zarządzeniem. Dlatego w każdym urzędzie wygląda to trochę inaczej.
Czy można jej uniknąć
Na umotywowany wniosek bezpośredniego przełożonego kierownik jednostki może zwolnić pracownika z odbywania służby, jeśli ma on wiedzę lub umiejętności pozwalające dobrze wykonywać obowiązki. Egzamin trzeba jednak zdać i tak.
Ślubowanie
Przed przystąpieniem do obowiązków urzędnik składa pisemne ślubowanie. Odmowa oznacza wygaśnięcie stosunku pracy.
Co to znaczy w praktyce
- Pierwsze pół roku to okres próbny w obie strony. Zapytaj na rozmowie, jak wygląda służba przygotowawcza w tym urzędzie i kiedy jest egzamin.
- Egzamin dotyczy głównie przepisów, z którymi pracujesz na co dzień. Materiały i zakres dostaje się od urzędu.
- Po zaliczeniu służby nie odbywa się jej ponownie, także po zmianie urzędu.
Podstawa prawna: ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, art. 16, 18 i 19.
Co dalej
- Oferty pracy w urzędach według miejscowości
- Wszystkie aktualne oferty: zapisz alert, a napiszemy, gdy pojawi się coś dla Ciebie.
To omówienie przepisów, nie porada prawna. Wiążąca jest zawsze treść ustawy i samego ogłoszenia o naborze.